Stad skipstunnel skal gi skip ein tryggare veg forbi Stadhavet, gjennom fjellet der Stadlandet er smalast. I haust er det første arbeidet i gang, med riving av hus og bygningar, og sjølve tunnelbygginga skal etter planen starte i januar 2027. Her er det viktigaste å vite om prosjektet.
Kvifor treng Stad ein skipstunnel?
Stad blir rekna som grensa mellom Nordsjøen og Norskehavet langs norskekysten. Farvatnet utanfor halvøya er svært vêrhardt, og Kystverket omtalar Stadhavet som truleg det mest vêrutsette og farlegaste havstykket på kysten.
Det har det vore lenge. Namnet Stad kjem truleg av det norrøne ordet staðr, i tydinga å stanse. Sjøfolk måtte ofte liggje og vente på betre vêr før dei kunne runde halvøya. Målet med tunnelen er at skipstrafikken forbi Stad skal bli tryggare og meir føreseieleg, slik at båtane ikkje lenger må ut på det opne havet for å kome rundt.
Kvar skal tunnelen gå?
Tunnelen skal gå gjennom Stadlandet der halvøya er smalast, mellom Moldefjorden og Kjødepollen i Vanylvsfjorden. Prosjektet omfattar òg portalområde i begge endar, leiekonstruksjonar og fendring, tekniske installasjonar og mudring av leia i Saltasundet.
Steinmassane frå tunnelen skal fraktast vidare til mottakarar utanfor anlegget.
Kor stor blir tunnelen?
Tunnelen blir dimensjonert for skip opp til storleiken på Hurtigruten og Kystruten. For å lage plass skal det takast ut om lag 3 millionar kubikkmeter fast fjell. Sprengt blir det om lag 5,4 millionar kubikkmeter stein.
- Lengd: 1700 m, om lag 2200 m medrekna innløpa
- Høgd frå botn til tak: 50 m
- Breidda mellom tunnelveggane: 36 m
- Seglingshøgd frå havflata til taket: 33 m
- Tverrsnitt: 1661 m²
Ein lang veg fram til byggestart
Ein skipstunnel gjennom Stad har vore på idéstadiet i rundt femti år, og prosjektet har vore oppe til politisk handsaming mange gonger. Så seint som i statsbudsjettforslaget for 2026 føreslo regjeringa å stanse arbeidet, men Stortinget valde å halde fram. Den 19. juni 2026 vedtok Stortinget ei ny kostnadsramme på 8588 millionar kroner inkludert meirverdiavgift.
I august same året signerte Kystverket kontrakten med AF Gruppen. Det er ein totalentreprise på om lag 5,6 milliardar kroner utan meirverdiavgift, der entreprenøren har ansvar for både prosjektering og bygging. Tre tilbydarar var med i den siste forhandlingsrunda. Frå august har Kystverket og AF Gruppen arbeidd saman i ei førebuande fase før anleggsstart.
- Juni 2026: Ny kostnadsramme vedteken
- August 2026: Kontrakt med AF Gruppen
- Oktober 2026: Riving og førebuing startar
- Januar 2027: Tunnelbygginga startar, om lag fem års byggjetid
Kva skjer på Stad i haust?
Før tunnelbygginga kan starte, må anleggsområda gjerast klare. AF Decom riv 18 bygningar på vegner av Kystverket, dei fleste i Kjøde og to ved Eidsstranda i Moldefjorden. Arbeidet starta i midten av oktober og skal etter planen vere ferdig ved utgangen av 2026. Kystverket skal òg leggje om lag 12 kilometer med vassleidningar fram til anleggsområda.
Sjølve tunnelbygginga er planlagd å starte i januar 2027. Kystverket reknar byggjetida til om lag fem år.
For dei som bur nær anlegget, gir arbeidet støy, støv og andre ulemper, og Kystverket skriv sjølv at ulempene ikkje kan unngåast heilt. Støyen er størst når det blir arbeidd utanfor tunnelen, og blir mindre når arbeidet har kome eit stykke inn i fjellet. Om kvelden, om natta og på sun- og heilagdagar gjeld strengare støygrenser.
Entreprenøren skal setje opp støydempande tiltak og støymålarar, og varsle på førehand før særleg støyande arbeid. Husstandar i støysonene får tettare oppfølging gjennom ei eiga nabokontaktordning. Kystverket skal òg halde vegar og nærmiljø ved like, og reparere dersom noko blir skadd. Har du spørsmål om anlegget, kan du kontakte Kystverket på stad.skipstunnel.nabokontakt@kystverket.no.
Når du besøkjer Stad i byggjeperioden
Anleggsarbeidet skjer i eit avgrensa område ved Kjøde og Moldefjorden, og resten av Stadlandet er som før. Nokre råd før du reiser:
- Anleggsområda er ikkje opne for publikum. Respekter skilt og sperringar.
- Ver merksam på anleggstrafikk på vegane nær anleggsområda, og køyr etter forholda.
- Kystverket legg ut oppdateringar om prosjektet på kystverket.no, og der kan du òg melde deg på eit nyhendebrev.
- Vil du sjå havet tunnelen skal hjelpe skipa forbi, kan du køyre opp til Vestkapp eller ut til ein av strendene på yttersida. Sjekk vêrmeldinga før du reiser.
Bu ved Stadhavet
Stad Hotell ligg på Leikanger, rett ved Stadhavet. Herfrå kan du utforske Stadlandet om dagen og kome inn til varme og mat om kvelden. Rom og opphald kan du bestille på stadhotell.no eller på booking@stadhotell.no.